Mật ong dú đi với phô mai được, nhưng hợp nhất là phô mai tươi, phô mai mềm vị nhẹ, kèm hạt mắc ca rang và vài miếng bánh quy lạt. Vị chua thanh của mật làm phô mai béo bớt ngấy, hạt mắc ca thêm vị bùi. Phô mai già mặn đậm thì dễ lấn mật, nên rưới ít hoặc chọn lô mật sẫm màu, vị đằm.
Một kiểu nhâm nhi đang được nhiều người thích: đĩa phô mai, hạt, trái cây khô, một dòng mật chảy ngang. Ở vùng cao Lâm Đồng, nơi mắc ca được trồng nhiều, đĩa ấy có thể làm toàn bằng thứ của vùng mình. Bài này nói cách phối sao cho mật ong dú là điểm nhấn, không bị chìm.
Vì sao mật chua lại hợp với phô mai?
Phô mai có ba vị chính: béo, mặn, và một chút chua của men. Mật ong thường đem lại vị ngọt đậm, kiểu đối nghịch mặn ngọt. Mật ong dú đem lại thứ khác. Nó ngọt nhẹ, chua thanh, nên vừa cân vị mặn vừa làm phần béo nhẹ đi, giống như ăn phô mai với vài lát táo.
Phô mai tươi trắng, mềm, ít mặn là bạn dễ nhất. Nó gần như để trống chỗ cho mật lên tiếng. Một thìa nhỏ phô mai, vài giọt mật, nghe rõ cả vị sữa lẫn hương hoa.
Phô mai mềm vỏ trắng, béo ngậy, cũng hợp. Mật chua làm miếng phô mai bớt nặng, ăn thêm được miếng thứ hai.
Phô mai già, cứng, mặn đậm thì khó hơn. Vị mặn và mùi của nó mạnh, mật ong dú loãng nhẹ dễ bị át. Không phải không ăn được, chỉ là đừng kỳ vọng nghe rõ mật. Nếu muốn, chọn lô mật màu nâu sẫm, vị đằm, và rưới thành giọt chứ không thành dòng.
Phối đĩa nhâm nhi từng thứ
Phô mai tươi trắng: món chính. Cắt khối nhỏ hoặc phết lên bánh. Mật rưới lên mặt.
Phô mai mềm vỏ trắng: món thứ hai. Để ra ngoài tủ một lúc cho mềm, ăn béo mịn hơn.
Phô mai cứng: ít thôi. Bào mỏng, ăn kèm hạt, mật chấm rất ít.
Hạt mắc ca rang nứt vỏ. Tách vỏ ngay trên đĩa cũng là một thú vui khi ngồi nói chuyện.
Mắc ca đã tách vỏ thì rang lại cho giòn. Hạt để lâu mềm, rang lại vài phút trên chảo khô sẽ thơm.
Hạt điều, óc chó cũng được. Óc chó hơi chát, đi với mật dịu lại.
Bánh quy lạt, bánh mì nướng giòn. Bánh không ngọt để không tranh vị với mật.
Trái cây tươi: táo, lê, nho. Giòn mát, làm sạch miệng giữa các miếng phô mai.
Trái cây sấy: hồng sấy, chuối sấy. Ngọt đậm, nên ăn riêng, không rưới mật lên.
Một vài lá thơm. Lá hương thảo hoặc húng tây nếu có, cho đĩa thêm mùi.
Chén mật nhỏ đặt giữa. Khách tự rưới, ai thích nhiều thì nhiều.
Một nhúm muối hạt riêng. Cho ai muốn chấm hạt hoặc trái cây.
Rưới mật bao nhiêu và lúc nào
Rưới ngay trước khi mời. Mật ong dú loãng, rưới sớm là chảy hết xuống thớt.
Rưới thành dòng mỏng. Dòng mỏng ngang miếng phô mai nhìn đẹp, lượng vừa phải.
Một hai thìa cà phê cho cả đĩa. Mật là điểm nhấn, không phải nước chấm chính.
Lấy mật ra trước vài phút. Mật lạnh hơi đặc, để ngoài chút cho chảy đều.
Dùng thìa khô hoặc que gỗ. Que gỗ có rãnh xoắn rưới đẹp, không nhỏ giọt lung tung.
Không để hũ mật cả buổi trên bàn. Rót ra chén, hũ chính cất ngăn mát.
Mật thừa trên đĩa thì bỏ. Đã dính phô mai, vụn bánh, không đổ lại hũ.
Thớt gỗ lau khô trước. Thớt ướt làm mật loang, nhìn nhoè.
Phô mai nhiệt độ phòng ăn ngon hơn. Lấy khỏi tủ trước khi bày một lúc.
Đậy lại nếu chưa ăn. Phô mai khô mặt nhanh khi để ngoài.
Ăn xong rửa thớt ngay. Mật khô dính thớt khó rửa, lại hút kiến.
Một buổi tối ngoài hiên nhà vườn
Tối vùng cao xuống nhanh và lạnh. Bàn gỗ ngoài hiên, ngọn nến hay chiếc đèn nhỏ, tấm chăn mỏng trên đùi. Đĩa phô mai, hạt, mật đặt giữa. Không cần nấu nướng gì, bày ra trong mười phút, đủ cho vài người ngồi chuyện trò cả buổi.
Đồ uống đi kèm nên ấm. Trà nóng như trà ô long, trà atiso hợp với vị béo của phô mai. Cà phê đen pha loãng cũng được. Một ly nước ấm vừa tay khuấy chút mật cho người không uống trà cà phê.
Cách ăn thì chậm. Miếng phô mai, rưới mật, cắn một hạt mắc ca, nhấp ngụm trà. Mỗi thứ một vị, ăn chậm mới nghe được hết. Đĩa này không để ăn no mà để ngồi lâu.
Đãi khách phương xa lên trại, đĩa này kể được câu chuyện vùng đất. Mắc ca của vùng cao, mật của ong dú nuôi giữa vườn cà phê, chỉ phô mai là đi từ nơi khác tới. Khách hỏi, mình kể. Nhưng đừng giới thiệu mật như thuốc bổ, nó là món ăn, vậy là đủ.
Lưu ý khi đãi nhiều người
Hỏi trước ai dị ứng hạt. Dị ứng hạt cây có thể nặng, hỏi một câu trước khi bày.
Để hạt và phô mai tách riêng. Người dị ứng hạt vẫn ăn được phô mai mà không lo vụn hạt.
Trẻ dưới 1 tuổi không dùng mật. Khuyến cáo chung với mọi loại mật ong.
Trẻ nhỏ không ăn hạt nguyên. Dễ hóc. Giã nhỏ nếu muốn cho bé nếm.
Người tiểu đường hỏi bác sĩ. Mật vẫn là đường, dù ngọt nhẹ.
Phụ nữ mang thai hỏi bác sĩ về loại phô mai. Một số loại phô mai mềm không tiệt trùng cần thận trọng.
Bày vừa đủ, thêm khi hết. Phô mai để ngoài lâu khô và đổ dầu.
Mỗi loại phô mai một dao riêng. Tránh lẫn mùi giữa loại nhẹ và loại nặng.
Ghi tên loại phô mai cho khách nếu có nhiều loại. Khách biết mình đang ăn gì, dễ chọn hơn.
Để sẵn khăn giấy. Mật chảy dính tay là chuyện thường.
Không bày ngoài nắng. Phô mai chảy, mật loãng thêm, đĩa nhìn kém hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Phô mai miếng tam giác ăn với mật ong dú được không?
Được. Phô mai mềm vị nhẹ, ít mùi nên để mật ong dú nghe rõ. Phết lên bánh quy lạt rồi rưới vài giọt mật là cách dễ nhất.
Hạt mắc ca có cần rang lại trước khi ăn không?
Hạt mới rang thì không cần. Hạt để lâu đã mềm, rang lại vài phút trên chảo khô lửa nhỏ sẽ giòn thơm hơn.
Có nên trộn mật ong dú với hạt mắc ca để dành không?
Không nên. Mật ong dú loãng, ngâm hạt lâu làm hạt mềm, mật dễ lên men. Rưới lúc ăn thì ngon hơn.
Mật ong dú ăn với phô mai có bị chua quá không?
Với phô mai tươi và phô mai mềm thì vị chua thanh làm món dễ ăn hơn. Nếu thấy chua quá, rưới ít đi hoặc ăn kèm trái cây ngọt.
Đĩa phô mai mật ong để được bao lâu ngoài bàn?
Nên ăn trong một hai tiếng. Phô mai để ngoài lâu khô và đổ dầu, mật chảy loang. Phần chưa rưới mật thì cất lại tủ.
