Muốn đến trại ong dú Ong Mộc ở Tà Đùng, cách gọn nhất là gọi hoặc nhắn Zalo 0818.83.22.83 trước một vài hôm. Báo cho trại biết ngày đến, đi mấy người, có trẻ nhỏ hay người lớn tuổi không, và mình muốn xem gì. Trại sẽ hẹn giờ hợp với đàn ong và với người đón.
Nhiều người nghĩ trại ong thì lúc nào cũng mở, cứ chạy xe vào là được. Ở vùng cao thì khác. Trại nằm trên đường vào Thác Ba Tầng, xung quanh là vườn và rừng, người trong trại có lúc lên rẫy, có lúc đi giao hàng. Còn đàn ong thì có giờ thuận, giờ không thuận cho người đứng gần. Hẹn trước giúp cả hai bên.
Vì sao không nên đến trại ong bất chợt?
Lý do đầu tiên rất đời thường: có thể không có ai ở nhà. Trại vùng cao không phải cửa hàng mở cửa từ sáng đến tối. Người nuôi ong cũng là người làm vườn, có ngày đi xuống chợ, có ngày bận việc ở rẫy. Chạy một quãng đường dài lên Tà Đùng mà gặp cổng đóng thì phí cả buổi.
Lý do thứ hai là thời tiết. Mùa mưa vùng cao có những buổi mưa dầm từ sáng. Lúc đó ong dú gần như không ra cửa, mở thùng ra xem cũng không nên vì ẩm lạnh tràn vào làm đàn mệt. Khách đến vào lúc đó sẽ chỉ thấy những thùng gỗ im lìm. Gọi trước thì trại có thể khuyên dời sang hôm khác, hoặc đến vào buổi hửng nắng.
Lý do thứ ba là chính đàn ong. Có những đợt trại vừa tách đàn, vừa chuyển thùng, hoặc vừa xử lý một thùng bị kiến vào. Lúc đó người nuôi muốn để đàn yên vài ngày. Đông người đến đứng quanh, nói chuyện, chụp ảnh sát cửa tổ sẽ làm đàn đang yếu càng khó ổn định.
Lý do cuối là để trại chuẩn bị cho khách. Biết trước có trẻ nhỏ thì trại chỉ chỗ đứng an toàn, chỗ ngồi nghỉ có bóng mát. Biết trước khách muốn xem bên trong tổ thì trại chọn một thùng khoẻ để mở. Biết trước khách muốn mua mật hay tổ giống thì trại để sẵn hàng, khỏi phải hẹn lần hai.
Khi gọi hẹn, nên báo trại những gì?
Ngày và buổi định đến. Báo cả phương án dự phòng nếu hôm đó mưa. Buổi sáng thường dễ xem ong hơn buổi chiều muộn.
Đi bao nhiêu người. Nhóm hai ba người khác hẳn nhóm mười người. Trại cần biết để chia lượt đứng xem, không dồn đông trước dãy thùng.
Có trẻ nhỏ không, mấy tuổi. Ong dú không có ngòi đốt, nhưng trại vẫn cần biết để dặn trẻ không thò tay vào cửa tổ và để ý dốc, cỏ, kiến.
Có người lớn tuổi hay đi lại khó không. Đường vườn vùng cao có chỗ dốc, chỗ trơn. Trại sẽ chỉ lối dễ đi hoặc để xem ở dãy thùng gần nhất.
Có ai sợ côn trùng hoặc từng bị dị ứng không. Ong dú hiền, nhưng quanh vườn còn kiến, muỗi, các loại ong khác. Người có tiền sử dị ứng nên mang theo thuốc bác sĩ đã kê.
Muốn xem gì nhất. Xem cửa tổ, xem bên trong thùng, nghe kể về nuôi ong dú vùng cao, hay chỉ ghé mua mật. Nói rõ để trại sắp xếp.
Có muốn xem thu mật không. Thu mật tuỳ mùa, không phải hôm nào cũng có. Hỏi trước để khỏi thất vọng.
Có định mua mật hay tổ giống không. Báo trước loại hũ hoặc số tổ để trại để sẵn, nhất là tổ giống cần chọn đàn khoẻ.
Đi bằng phương tiện gì. Xe máy, ô tô con hay xe lớn ảnh hưởng chỗ đậu và đoạn đường vào. Trại sẽ dặn chỗ dừng xe hợp lý.
Số điện thoại của người dẫn nhóm. Để trại gọi lại khi trời đổi, hoặc khi khách lạc đường.
Khoảng giờ dự kiến tới nơi. Đường đèo vùng cao dễ trễ. Báo khoảng giờ và nhắn khi gần tới để trại ra đón.
Nên đến vào giờ nào trong ngày?
Ong dú ở vùng cao không dậy sớm như ở đồng bằng. Sáng sớm sương dày, trời lạnh, đàn thường chờ nắng lên mới ra cửa đông. Đến quá sớm thì cửa tổ vắng, chỉ thấy vài con ong gác đứng ở ống keo.
Khoảng giữa buổi sáng, khi nắng đã tan sương, là lúc cửa tổ nhộn nhịp nhất. Ong thợ bay ra bay vào, có con mang phấn vàng ở chân sau. Đây là lúc dễ quan sát và chụp ảnh nhất. Đứng lệch sang một bên cửa tổ thì xem rất rõ mà không cản đường bay.
Trưa nắng gắt thì nên nghỉ trong bóng mát. Ong vẫn làm việc, nhưng người thì mệt, mà mở thùng giữa trưa nắng cũng không tốt cho đàn. Chiều muộn ong về tổ dần, trời vùng cao lạnh nhanh, xem không còn nhiều.
Giờ cụ thể mỗi mùa mỗi khác, nên tốt nhất để trại gợi ý khi hẹn. Người nuôi nhìn trời mỗi ngày, biết hôm nào ong ra sớm hôm nào ra muộn hơn bất cứ bảng giờ nào.
Chuẩn bị gì trước khi lên đường?
Giày đế bám. Lối trong vườn có đất đỏ, mưa xuống là trơn. Dép lê dễ trượt.
Áo dài tay, quần dài. Không phải vì ong dú, mà vì cỏ, lá, kiến, muỗi trong vườn vùng cao.
Áo khoác mỏng. Sáng sớm và chiều muộn ở Tà Đùng có thể se lạnh, nhất là mùa mưa.
Mũ rộng vành. Nắng cao nguyên xuyên mạnh dù trời mát.
Áo mưa gọn. Mùa mưa vùng cao đổi trời nhanh, mang theo cho chắc.
Tránh xịt nước hoa đậm. Mùi mạnh có thể làm ong và côn trùng chú ý đến mình nhiều hơn.
Nước uống. Đi vườn đồi tốn sức hơn tưởng.
Túi giữ lạnh nếu mua mật đi xa. Mật ong dú nhiều nước, nên giữ mát trên đường về, nhất là khi xuống vùng nóng.
Điện thoại sạc đầy. Vùng cao có chỗ sóng yếu, cần pin để gọi trại khi gần tới.
Tắt đèn flash máy ảnh. Chụp cửa tổ thì ánh sáng tự nhiên là đủ, flash làm ong giật mình.
Tâm thế chậm. Trại ong không phải điểm check-in vội. Ngồi yên vài phút nhìn cửa tổ mới thấy cái hay.
Những điều nên tránh khi đã tới trại
Đứng chắn trước cửa tổ. Ong về tổ cần đường bay thẳng. Đứng chắn khiến ong lượn quanh mặt, dễ hoảng cả người lẫn ong.
Gõ, lắc thùng cho ong ra. Rung lắc làm đàn căng thẳng. Muốn xem thì chờ, ong tự ra.
Thò tay hoặc que vào ống keo. Ống keo ở cửa tổ là thứ đàn tốn công xây. Chọc vào là làm hỏng lối đi của đàn.
Tự ý mở nắp thùng. Chỉ người nuôi mở, vào lúc phù hợp, và đậy lại đúng cách.
Nói to, đùa giỡn sát dãy thùng. Ong dú không đốt, nhưng tiếng ồn và rung nền đất vẫn làm đàn khó chịu.
Ngắt hoa, bẻ cành quanh trại. Đó là nguồn ăn của đàn. Ngắm thì được, hái thì không.
Xả rác trong vườn. Vỏ chai, túi ni lông rơi vào vườn đồi rất khó nhặt lại, còn hút kiến.
Cho trẻ chạy nhảy giữa dãy thùng. Nền đất rung, dễ vấp chân giá kê. Để trẻ đứng cùng người lớn.
Đốt thuốc lá gần thùng. Khói làm ong khó chịu và mùi bám vào gỗ thùng.
Tự mang ong về. Bắt vài con ong theo không nuôi được, đàn ong dú cần cả ong chúa và tổ.
Ở lại quá lâu một chỗ. Xem xong một dãy thì lùi ra, nhường chỗ cho người khác và cho đàn yên.
Câu hỏi thường gặp
Số điện thoại hẹn thăm trại Ong Mộc là gì?
Hotline và Zalo của trại là 0818.83.22.83. Gọi hoặc nhắn tin trước vài hôm, báo ngày, số người và điều muốn xem.
Trại ong Ong Mộc nằm ở đâu ở Tà Đùng?
Trại ở 68 đường vào Thác Ba Tầng, xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng. Khi gần tới nên gọi trại để được chỉ đường vào cho chắc.
Thăm trại ong dú có bị ong đốt không?
Ong dú là ong không ngòi nên không đốt như ong mật. Có lúc ong bám tóc, bò lên da khi mình đứng gần cửa tổ, chỉ cần lùi ra nhẹ nhàng.
Đến trại ong vào mùa mưa có được không?
Được, nhưng nên chọn buổi hửng nắng và hỏi trại trước. Hôm mưa dầm thì ong gần như không ra cửa và đường vườn trơn.
Có mua được mật ngay tại trại không?
Thường là được nếu trại còn mật của mùa đó. Báo trước khi hẹn để trại để sẵn đúng loại hũ mình cần.
Đi nhóm đông thì có nhận không?
Nên gọi hỏi trước. Nhóm đông cần chia lượt đứng xem để không dồn trước dãy thùng, trại sẽ sắp xếp theo khả năng đón.
