Trẻ nhỏ đi thăm trại ong dú được, và thường rất thích. Ong dú là ong không ngòi, không đốt như ong mật. Điều cần lo không nằm ở ong mà ở chỗ khác: dốc trơn, cỏ cao, kiến, muỗi trong vườn vùng cao, và việc trẻ tò mò thò tay vào cửa tổ. Dặn trước và mặc đúng là đủ.
Có một tình huống nhiều phụ huynh kể lại: con đứng trước thùng ong, thấy ong bò lên tay thì hoảng, khóc thét, cả nhà vội bế đi, chuyến đi hỏng. Nếu trẻ được kể trước rằng ong dú có thể đậu lên tay, bò lên tóc, và cách xử lý chỉ là đứng yên rồi lùi ra, thì chuyện đó lại thành kỷ niệm vui.
Ong dú có đốt trẻ không?
Ong dú, ong vú, ong muồm là những tên gọi ở các vùng cho nhóm ong không ngòi đốt. Ở Tà Đùng, đàn trong trại chủ yếu là nhóm Tetragonula, những con ong rất nhỏ, sẫm màu, nhỏ hơn ong mật nhiều. Chúng không có ngòi để đốt.
Khi tổ bị động mạnh, một số con có thể bay ra, đậu lên tóc, bò vào kẽ áo, có con cắn nhẹ bằng hàm. Cái cắn này nhẹ, thường chỉ như bị kiến nhỏ kẹp, không sưng như ong đốt. Nhưng với một đứa trẻ, bị ong bám vào tóc vẫn là chuyện đáng sợ nếu không được báo trước.
Vì vậy việc quan trọng nhất là kể cho trẻ nghe trước khi đến: ong ở đây không đốt, nếu ong đậu vào thì con đứng yên, đừng đập, ba mẹ sẽ phủi nhẹ giúp. Trẻ được chuẩn bị tâm lý thì bình tĩnh hơn nhiều.
Còn quanh trại vùng cao thì có những thứ khác cần để ý: kiến rừng, muỗi, đôi khi có ong vò vẽ hay ong mật hoang bay ngang qua. Những loài này có thể đốt. Đó là lý do vẫn cần áo dài tay và để mắt đến trẻ, chứ không phải vì ong dú.
Trẻ có cơ địa dị ứng côn trùng thì phụ huynh nên hỏi bác sĩ trước chuyến đi và mang theo thuốc đã được kê.
Dặn trẻ những gì trước khi vào trại?
Không đứng ngay trước cửa tổ. Giải thích cho trẻ: đó là cửa nhà của ong, mình đứng chắn thì ong không về được.
Không thò tay hay que vào ống ở cửa tổ. Ống keo là cửa ong xây rất công phu, chọc vào là hư.
Không gõ vào thùng. Ong ở trong đang làm việc, gõ vào là làm cả nhà ong giật mình.
Ong đậu lên thì đứng yên. Không đập, không vung tay. Gọi ba mẹ phủi nhẹ giúp.
Không chạy giữa dãy thùng. Dễ vấp giá kê, va thùng, và đất vườn có chỗ trơn.
Nói nhỏ khi đứng gần. Biến chuyện này thành trò chơi: ai đứng yên nhìn được lâu nhất.
Không hái hoa quanh trại. Hoa là đồ ăn của ong. Ngắm thôi.
Muốn xem gì thì hỏi người nuôi. Trẻ hỏi thường rất hay, và người nuôi ong hay sẵn lòng trả lời.
Không ăn bánh kẹo ngọt gần thùng. Đồ ngọt hút kiến và các loài ong khác tới.
Đi theo người lớn. Vườn đồi rộng, có chỗ dốc và bụi rậm, không để trẻ đi một mình.
Nếm mật bằng thìa sạch. Nếu trại cho nếm, dùng thìa riêng, không thò tay vào hũ.
Cho trẻ mặc gì đi trại ong vùng cao?
Áo dài tay mỏng, màu sáng. Che tay khỏi cỏ, muỗi, kiến. Màu sáng dễ thấy côn trùng bám vào để phủi.
Quần dài. Lối vườn có cỏ cao, có cây gai thấp.
Giày có đế bám. Đất đỏ sau mưa rất trơn, dép lê dễ tuột.
Tất cao cổ. Kiến hay bò lên từ mắt cá chân.
Mũ rộng vành. Nắng cao nguyên gắt dù trời mát.
Áo khoác mỏng. Sáng sớm, chiều muộn ở Tà Đùng có thể se lạnh.
Áo mưa trẻ em. Mùa mưa vùng cao đổi trời nhanh.
Buộc gọn tóc dài. Ong dú hay bám vào tóc, buộc gọn thì dễ phủi hơn.
Không xịt nước hoa, kem thơm đậm. Mùi mạnh làm côn trùng chú ý.
Mang quần áo dự phòng. Trẻ hay lấm đất đỏ, có bộ thay cho đường về.
Kính râm nhỏ nếu trẻ quen đeo. Giúp trẻ đỡ chói khi nhìn cửa tổ ngược sáng.
Làm sao để trẻ thật sự nhìn thấy đàn ong?
Trẻ đến trại thường muốn xem nhanh rồi đi. Nhưng ong dú nhỏ quá, phải ngồi yên mới thấy. Một mẹo đơn giản: cho trẻ ngồi xổm ngang tầm cửa tổ, lệch sang một bên, cách vài bước. Từ góc đó, trẻ thấy rõ con ong gác đứng ở miệng ống, con ong về với hai chân sau dính phấn vàng.
Có thể giao cho trẻ một nhiệm vụ: đếm xem trong một phút có bao nhiêu con ong mang phấn về. Hoặc tìm xem có con nào mang keo nhựa cây không, những cục nhỏ sẫm màu. Trẻ có việc để làm thì sẽ đứng yên, mà đứng yên thì mới thấy.
Nếu người nuôi thấy hợp và mở một thùng, hãy để trẻ đứng xa một chút nhưng thấy được bên trong. Bên trong tổ ong dú khác hẳn tranh vẽ ong mật trong sách: không có bánh tổ lục giác, chỉ có những bình sáp tròn nâu chứa mật và phấn. Trẻ thường rất thích chi tiết này.
Về nhà, cho trẻ vẽ lại những gì đã thấy, hoặc kể lại cho ông bà nghe. Đó là lúc chuyến đi trở thành bài học thật, không phải bài học trong sách.
Những lo lắng phụ huynh hay có và cách xử lý
Con sợ ong ngay từ đầu. Đừng ép đến gần. Để con đứng xa nhìn người lớn đứng gần trước, con sẽ tự tiến lại.
Ong bám vào tóc con. Bình tĩnh, cùng con lùi xa cửa tổ vài bước rồi gỡ nhẹ, ong sẽ tự bay đi.
Con bị kiến cắn. Rửa nước sạch, theo dõi. Nếu sưng nhiều hoặc con có tiền sử dị ứng thì đi khám.
Con đòi chạm vào ong. Giải thích ong rất nhỏ, dễ bị dập. Cho con nhìn qua kính lúp nếu có.
Con mệt vì đi dốc. Chọn dãy thùng gần nhất, cho con ngồi nghỉ có bóng mát.
Con muốn ăn mật. Trẻ dưới 1 tuổi không dùng mật ong. Trẻ lớn hơn thì nếm ít, và hỏi bác sĩ nếu con có bệnh nền.
Trời mưa giữa chừng. Vào chỗ trú, chờ tạnh. Mưa vùng cao hay tạnh nhanh, ong ra lại khi nắng lên.
Con nghịch quá. Rút ngắn thời gian ở dãy thùng, chuyển sang xem vườn, đừng cố giữ con lại.
Sợ con mang ong về nhà. Một vài con ong theo áo không gây hại, phủi ra trước khi lên xe.
Lo con quấy rầy người nuôi. Hẹn trước và báo có trẻ nhỏ, trại sẽ tự sắp xếp.
Sợ ong dú làm tổ trong nhà sau khi về. Ong dú cần cả ong chúa và đàn mới thành tổ, vài con ong theo về không lập tổ được.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì nên cho đi thăm trại ong dú?
Không có mốc tuổi bắt buộc. Trẻ đã biết nghe lời dặn, đi được đường dốc ngắn thì chuyến đi sẽ vui hơn, thường là từ tuổi mẫu giáo lớn trở lên.
Ong dú cắn trẻ có sao không?
Ong dú không có ngòi đốt, đôi khi chỉ cắn nhẹ bằng hàm, thường không sưng. Nếu trẻ có biểu hiện bất thường hoặc có tiền sử dị ứng, hãy đưa đi khám.
Mang trẻ đi trại ong mùa mưa có ổn không?
Được, nhưng chọn buổi hửng nắng, cho trẻ mang giày bám và áo mưa. Gọi trại trước để biết hôm đó có tiện không.
Trẻ có được cầm thùng ong không?
Không nên. Thùng ong cần để yên, chỉ người nuôi mới di chuyển vào lúc phù hợp.
Nên ở trại bao lâu khi có trẻ nhỏ?
Khoảng một giờ là vừa với đa số trẻ, gồm xem cửa tổ, nghe kể chuyện và nghỉ ngơi. Trẻ mệt thì nên về sớm.
Có thể đặt lịch cho cả lớp học đi thăm không?
Nhóm đông cần hỏi trại trước để chia lượt xem, không dồn trước dãy thùng. Gọi 0818.83.22.83 để hỏi khả năng đón.
